Peter van der Meer: 'Wij willen zijn zoals Albert Schweitzer zelf'

Dit is de integrale tekst van de nieuwjaarsspeech van bestuursvoorzitter Peter van der Meer, uitgesproken op 8 januari 2018.

"Dames en heren, Van harte heet ik u welkom bij deze mooie nieuwjaarsreceptie, mede namens mijn collega Anneke Sanderse en ons Medisch Specialisten Bestuur. Deze bijeenkomst is een goed gebruik, waarbij we even terug- en vooruitkijken.


Ik begin mijn verhaal dit jaar met het citeren van iemand anders. En niet de minste. Koning Willem Alexander benoemde twee weken geleden in zijn kersttoespraak dat het in deze tijd “moeilijker is dan voorheen om elkaar in het dagelijks leven te ontmoeten”. Hij zei, en ik citeer nu: “De plaatsen waar heel uiteenlopende mensen elkaar van oudsher tegenkomen – kerk, kantoor, café, sportclub, school – verliezen deze verbindende functie steeds meer. Misschien is alleen het ziekenhuis nog een plek waar je in contact komt met mensen met een andere achtergrond en levensstijl."

Prachtig vond ik dat, hoewel ik het niet helemáál met de koning eens ben. Ik denk dat er veel méér plekken zijn waar we elkaar ook nog tegenkomen en wel degelijk oog voor elkaar hebben. Máár: hij noemde dus uitgerekend het ziekenhuis als de plek bij uitstek waar je niet om elkaar heen kunt; waar we echt zijn wie we zijn; samen en onder elkaar. Het ziekenhuis als brandpunt van de maatschappij, als een ‘oer-samenleving’.


Bestuursvoorzitter Peter van der Meer.


En dat vond ik een mooi beeld! Want daarmee gaf de koning precies aan waar het voor mij, voor ons, om draait. U allen – zorgverleners, ondersteuners en vrijwilligers – hebt niet zómaar gekozen voor dit werk. Niet omdat het zo lekker rustig is, of makkelijk, of omdat je er veel geld mee verdient. De reden is bijna altijd dat de ziekenhuiszorg zo mooi is. Het is mooi om er voor de ander te zijn. Om iets te kunnen betekenen voor mensen op de meest ingrijpende momenten van hun leven. Dat is onze drive, dat is waar we het voor doen.

Wat mij betreft hebben we daarmee meteen het leidende thema te pakken voor 2018. De afgelopen jaren zijn we als Albert Schweitzer ziekenhuis druk geweest met het formuleren van een heldere, zakelijke strategie. Die basis staat. Nu komen we weer meer toe aan inspiratie, bezieling en de vraag ‘wie zijn wij nu eigenlijk’?

Dr. Albert Schweitzer
En dan komen we uit bij… Albert Schweitzer. Dókter Albert Schweitzer zelf! De afgelopen jaren heb ik veel gevoel en sympathie ontwikkeld voor deze iconische figuur. En naarmate ik meer over hem te weten kwam – mede dankzij het Nederlands Albert Schweitzer Fonds, waarmee wij een samenwerking hebben – ben ik er steeds trotser op geworden dat we als ziekenhuis zijn naam dragen. Albert Schweitzer was 30 jaar oud, toen hij – zoals we dat nu zouden zeggen – het ‘roer omgooide’. Hij was al een gevierd man in het academisch milieu, als filosoof en theoloog; en tóch besloot hij op die leeftijd nog te beginnen met de studie geneeskunde. Met als doel zich uiteindelijk in Afrika te vestigen als tropenarts.

Waarom in hemelsnaam? Omdat hij het onbegrijpelijk vond dat hij een gelukkig leven leiden mocht, terwijl er zoveel mensen met leed en ziekte kampten. Zijn vrienden en collega’s verklaarden hem min of meer voor gek. Maar hij zette door. En acht jaar na dat ingrijpende besluit, in 1913, stichtte hij diep in de jungle van West-Afrika een ziekenhuis. In een straal van 800 kilometer was hij de enige arts. Van heinde en verre trok hij patiënten. Zijn hele verdere leven stelde hij in dienst van menslievende zorg.

Eerbied voor het leven
De basis van zijn filosofie? ‘Eerbied voor het leven’, een vaak geciteerd motto. Schweitzer verenigde ‘hoofd, hart en ziel’ in zijn werk. Daarvoor kreeg hij vele jaren later een terechte beloning: een Nobelprijs. In die tijd was hij vooruitstrevend. Nu is zijn gedachtegoed nog steeds springlevend. Hij is een voorbeeld voor velen. De vitrine die hier net om het hoekje staat met Schweitzer-herinneringen, heb ik afgelopen jaar mogen openen, samen met de állerlaatste Nederlandse verpleegkundige die nog met Schweitzer zelf werkte. Ze zat vol met verhalen over haar toenmalige baas en via haar beleefde ik eventjes de bezieling, de ‘vonk’ van Schweitzer.

Wij zijn het Albert Schweitzer ziekenhuis, maar we willen ook echt zijn zoals de mens en dokter Albert Schweitzer. Ook wij zetten ons dag en nacht in voor ons waardevolste ‘bezit’, het leven. Dat doen we door aandacht te geven met hart, hoofd én ziel. Wij zijn Albert Schweitzer. En dat gaan we uitstralen in 2018, het Jaar van de Inspiratie. In het kader hiervan werken we onder meer aan een identiteitscampagne, waarvan u dit jaar de resultaten zult gaan zien. Want de idealen van Schweitzer zijn ook de onze. En we gaan onze eigentijdse uitdagingen aan zoals hij dat deed.

EPD 
Uitdagingen zijn er genoeg! Uit het voorbije jaar noem ik er één die ons allemaal geraakt heeft: de invoering van het Elektronisch Patiënten Dossier. Een mega-klus, een mega-investering. Mega-belangrijk voor goede en veilige zorg. Op 22 september stonden we hier verderop in de hal met honderden collega’s bij elkaar om het systeem HiX in gebruik te nemen. Een kippenvelmoment. De ontlading was gigantisch, na anderhalf jaar intensieve voorbereiding. Ondanks vele kleine losse eindjes in de eerste periode, hebben we een EPD dat stabiel en betrouwbaar is. Medewerkers oordelen er positief over. We zijn de vele mogelijkheden nog steeds volop aan het ontdekken.

Niet iedereen heeft positieve gevolgen ondervonden van het EPD, daar kan en mag ik niet aan voorbij gaan. Onze organisatie is 77 voltijdbanen gekrompen, door toegenomen efficiency. Gedwongen ontslagen waren gelukkig niet nodig, wel kregen veel collega’s te maken met grote veranderingen. Dit jaar gaan we het EPD verder ‘inregelen’ en bekijken of de situatie overal in evenwicht is. Ik verwacht daarvan geen grote personele gevolgen meer, mede doordat we al een tijdje terughoudend zijn met ons aannamebeleid. 

Ook onze patiënten maken kennis met hun eigen stukje EPD, het portaal genaamd MijnASz. Je kan er je medisch dossier inzien, afspraken maken, mailen met je dokter en nog veel meer. Heeft u al ingelogd op MijnASz? Zeker doen!

Financieel
Normaal gesproken maak ik op deze plek globaal bekend hoe we het jaar financieel afsluiten. Dit jaar doe ik dat nog even niet, omdat we het écht nog niet weten. Het EPD heeft veel van ons gevergd en heeft in het najaar een ‘dipje’ veroorzaakt in de patiëntenzorg. Maar in het laatste kwartaal zijn er ook weer veel nieuwe diagnose-behandelcombinaties geopend. Het beeld is daardoor nog niet helemaal helder. De verwachting is dat 2017 uiteindelijk qua resultaat iets achterblijft ten opzichte van de laatste jaren. 

Amstelwijck
Daar staan echter twee gunstige ontwikkelingen tegenover. We hebben de locatie Amstelwijck verkocht. Komende maand is de overdracht bij de notaris. Anneke en ik hebben kort geleden afscheid genomen van het gebouw en ons ervan vergewist dat we het netjes achterlaten. Langere tijd leek het een blok aan ons been te zijn, maar uitgerekend in het afgelopen jaar – waarin we vertrokken uit Amstelwijck – is het economisch klimaat, en in het bijzonder de vastgoedmarkt, weer flink aangetrokken. De gemeente Dordrecht is bovendien bereid tot het wijzigen van de bestemming, naar wonen. Dat alles zorgt ervoor dat we de gebouwen en grond gunstig van de hand kunnen doen.

VGZ
De tweede positieve ontwikkeling is er een waar ik trots op ben! We hebben met zorgverzekeraar VGZ – voor ons is dat veruit de grootste verzekeraar – een meerjarenafspraak gemaakt. Wat betekent dat? VGZ biedt ons drie jaar achter elkaar zekerheid van inkomsten, zónder dat we aan strikte patiëntvolumes gebonden zijn. Dit is een novum in onze sector. Een ontwikkeling waarbij écht de patiënt en de kwaliteit van zorg de aandacht hebben gekregen die ze verdienen! Een verademing vind ik het, want de jaarlijkse onderhandelingen met verzekeraars gingen tot dusverre eigenlijk altijd over geld.

VGZ maakt het ons mogelijk om – met behoud van inkomsten – na te denken over hoe we de zorg efficiënter kunnen inrichten, meer aan preventie kunnen doen en patiënten ook zorg op afstand kunnen bieden. Ik beschouw dit echt als een partnerschap: VGZ en wij gaan samen bewijzen dat je de zorg hiermee beter maakt! We hebben daarvoor ideeën genoeg in dit huis.

Roken
Roken en zorg, het is een stokpaardje van me geworden. Omdat ik echt denk dat de maatschappelijke visie op roken aan het kantelen is. Past roken in 2018 nog bij een ziekenhuis? Ik vind van niet. Vorige week is het Medisch Centrum Leeuwarden het nieuwe jaar ingegaan als eerste rookvrije ziekenhuis van het land. Echt rookvrij, dus ook buiten geen rookplekken meer. Ik kijk daar met enige ‘collegiale jaloezie’ naar. Ik had best gewild dat wij het eerste waren geweest.

Kruidvat en Trekpleister maakten vorige week bekend geen sigaretten meer te willen verkopen. Er is iets aan het gebeuren. Wij, in de zorg, worden dagelijks geconfronteerd met de ernstige, zelfs dodelijke gevolgen van roken bij patiënten. Alleen al daarom zouden wij het goede voorbeeld moeten geven. Hier geen rook! Ook niet voor de deur. Ik heb de diepe wens om dit in 2018 met elkaar te gaan regelen. Die wens is mede aangewakkerd door onze kinderarts Onno Graafland. Hij werd vorig jaar ‘Landelijk Ambassadeur van de Rookvrije Generatie’. Onno inspireert ons om, samen met hem en iedereen die ons wil helpen, een inspanning te leveren op weg naar een Rookvrij Ziekenhuis. Ik roep u op om daar met elkaar over in gesprek te gaan. We hebben draagvlak nodig. Ik denk dat het kan.

Sliedrecht
Als wij hier over een jaar weer staan, om het jaar 2019 in te luiden, hoop ik te mogen melden dat we de nieuwe locatie Sliedrecht net feestelijk hebben ingewijd. Ons huidige, te grote, verouderde pand in deze gemeente, verkopen we. In plaats daarvan nemen we voor vijftien jaar een huurpand in gebruik: een mooie locatie vlakbij het station. We zullen Sliedrechters en patiënten uit de buurgemeenten daar gastvrij blijven ontvangen. Voor laagdrempelige poliklinische zorg dicht bij huis.

Ik ben heel blij dat onze stap om binnen Sliedrecht te verhuizen, kort geleden zo positief is ontvangen door de gemeente, de huisartsen in en rond Sliedrecht, de Cliëntenraad en zeker ook onze eigen medewerkers. Sliedrecht is en blijft een belangrijke locatie! Het Pijnbehandelcentrum verhuist niet mee binnen Sliedrecht. Deze belangrijke afdeling, een van onze medische speerpunten, heeft een bovenregionale functie en krijgt een uitstekende vervangende huisvesting in het ziekenhuis in Zwijndrecht.

Beste wensen
Tot zover mijn beknopte terug- en vooruitblik. Ik heb gesproken over gebouwen, over verzekeringen, over een EPD. Ik eindig met mensen. Het draait hier om mensen. Om patiënten. Om collega’s. Alles wat we hier doen, doen we samen, voor elkaar. Ik wil iedereen die bij ons ziekenhuis betrokken is bedanken voor zijn of haar bijdrage aan het mooie jaar dat achter ons ligt. U bent allemaal even belangrijk voor ons. Bedankt dat u hier bent!

Sta mij toe dat ik mede namens Anneke en het Medisch Specialisten Bestuur met u proost op een heel mooi, gezond en in alle opzichten voorspoedig 2018. Gelukkig nieuwjaar!"